Radio Breizh 4 radio ar Vro

ROLL KLOK ABADENNOŁ RADIO BRO GWENED

a ginnig deoc'h

Sinema

Kaset da benn get Jean-Claude ar Ruyet.
Sell un den a sevenadur, displeget brav ha distaget fraezh, da reiń deomp ali ha sklerijenn ąr ar filmoł nevez da welet er salioł. Un digarez da brederiań ivez. Bep sizhun, ur gronikenn da selaou hag ar skrid da heul.

5 munut

Abadenn diwezhań 28.04.2017

La fin du jour

SIN-170428-LA FIN DU JOUR.docx

LA FIN DU JOUR
Ur film sevenet gant : Julien Duvivier (1939).
Gant : Victor Francen, Louis Jouvet, Michel Simon, Madeleine Ozeray, Gabrielle Dorziat (1e48).

Beb miz e vez kenniget gant Ti-Hanok an Alrae filmoł kozh chomet evel bonnoł e istor ar sinema. Mar faota dimp teurel ur sell war istor ar sinema gall e rankomp menegiń an orin, etre 1895 ha 1929, amzer ar filmoł mud, gant ar vreuder Lumičre, Marcel l'Herbier hag Abel Gance. An eil prantad zo an heni klasel, adal 1930 beteg 1945, pa oa daet ar son da gemm ar sinema a galz, gant Jean Renoir, Julien Duvivier ha Marcel Carné e-mesk ar re anavetań. Gant donedigezh ar son e oa daet aktored nevez, evel Arletty, Michčle Morgan, Louis Jouvet, Michel Simon, Jean Gabin. Goude ar brezel, gant donedigezh ar liw war ar skrammoł, e oa waet an istor da vuannaad er pezh a oa daet da voud un industriezh, hag ogozig e c'heller lakaad prantadoł dishańval a zeg vloaz da zeg vloaz beteg hiziw. Diwar ar lańs-se, evel ma ouiomp, e chom bugon c'hoazh gant sinema ar Frańs hiziw-an-deiz.
Setu amań ur film lec'h ma en doa tolpet Julien Duvivier aktored brudet-braz evel Louis Jouvet ha Michel Simon d'an nebeutań, tud hag a zo chomet béw e memoer ar Frańsizion ha pelloc'h c'hoazh. Chomet eo an dudennoł-se evel un testeni a sinema gall an eil prantad, gant filmoł e gwenn ha du.
Neuze, abati kozh Saint-Jean-la-Rivičre zo edan boud serret. Daet e oa da voud un ti-retred evid an aktored war o leve, mez tud paour a-walc'h chomet divlank goude boud tremenet o buhez-pad war leurennoł ar vro. Evite e vehe ur c'hatastrof, sur a-walc'h. Eno en em gavont etreze, eno e c'hellont trueziń d'an amzer, eno en em gomprenont. Mez eno e chom béw ive ar jalouzi hag ar goulļoł a ra droug d'o speredoł c'hoazh; bloaziadoł goude. Ha bec'h d'an teodadoł ha d'ar gerioł binimuz silet amań-ahont. Ar vuhez kwa, gant he momantoł ollgąer hag ar re izellań kej-mej. Ned a ket ar fromoł kuit gant an oad, ar c'hontrel eo marse, gwezhavez...
Mez setu ur pańsioner nevez ec'h arru er lec'h : Saint-Clair, c'hoariet gant Louis Jouvet. Ema Saint-Clair un aktor bet enoret en e amzer, ur lorber maouezi ag an dibab, hag adkavoud a ra eno Marny (Victor Francen), un den c'hwerw e galon goude ur vuhez n'he deus ket degaset dezhań na brud na plijadur. Etre an daou zen e oa chomet ur fed hag a oa evel ur goutell plantet e kalon Marny c'hoazh : waet e oa bet e vaouez gant Saint-Clair un deiz, lorbet e oa bet gantań mez fall e oa achuet an istor peogwir e oa marw e vaouez en ur mod displann dezhań, he gwaz.
A pa vehe hebkén evid gweled Jouvet ec'h ober e faro e-mesk ar maouezi a zo er gevredigezh kloz-se, ha dreist-oll ar re yaouankań, e tal' ar boan gweled pe adweled ar film. Ur paotr ag an teatr e oa Jouvet, ha gwir deatr a vez diskouzet gantań aze. Mez lod Michel Simon n'eo ket dister tamm ebed. Ema e dudenn heni un spered hag a rac'hwiz koshaad. Hag evid henn diskoueziń ema e-mesk an oll an heni a zegas trubuilh da beb termen. Moned a ra beteg gwallblegań ar lińselioł e gweleioł e golleged, beteg troc'hań bleunioł ar jardinour, beteg kuitaad an abati e-pad an noz, beteg ober ardoł pa vez hanw a zebriń e voued.
Ne ouian ket hag-eńv e oa bet ag an tier-se biskoazh, evid an aktored kozh, mez taolenniń a ra ar film diskar an deiz, deiz ar vuhez e gwirionez, gwir bezh-c'hoari, hag ema evel ur vag é soliń, ur lestr braz é voned d'ar strad, just e-raog kouezhadenn ar ridevenn war ar leurenn.
Jean-Claude Le Ruyet.20170428b.209F.